Nghiêng hơn 3 độ nhưng vẫn đứng vững sau hàng trăm năm, Tháp nghiêng Pisa là một trong những công trình khiến du khách vừa tò mò vừa kinh ngạc ngay từ lần đầu nhìn thấy. Không chỉ nổi tiếng nhờ dáng nghiêng khác thường, tòa tháp còn ghi dấu bởi kiến trúc Romanesque tinh xảo và hành trình xây dựng kéo dài gần hai thế kỷ. Dưới đây là những tin tức tổng hợp về biểu tượng nổi tiếng của nước Ý. Cùng khám phá nhé!
Đôi nét về Tháp nghiêng Pisa
Tháp nghiêng Pisa có tên tiếng Ý là Torre Pendente di Pisa, tọa lạc tại thành phố Pisa thuộc vùng Tuscany của nước Ý. Công trình nằm trong Piazza del Duomo, còn thường được biết đến với tên Piazza dei Miracoli – Quảng trường Kỳ Diệu.
Tháp thực chất là tháp chuông độc lập của Nhà thờ chính tòa Pisa. Vì vậy, công trình không tồn tại riêng lẻ mà thuộc một quần thể kiến trúc tôn giáo nổi tiếng cùng nhà thờ chính tòa, nhà rửa tội và nghĩa trang Camposanto.
Việc xây dựng bắt đầu vào năm 1173. Công trình trải qua nhiều lần gián đoạn và phải đến thế kỷ XIV mới cơ bản hoàn thiện. Quá trình kéo dài này vô tình góp phần giúp nền đất có thời gian ổn định, qua đó hạn chế nguy cơ sụp đổ trong giai đoạn đầu.
Tháp cao khoảng 56 mét tùy vị trí đo và gồm tám tầng tính cả tầng chuông. Hình ảnh những tầng cột đá trắng xếp chồng lên nhau tạo nên vẻ thanh thoát, tương phản thú vị với độ nghiêng nổi tiếng của công trình.
Lịch sử hình thành Tháp nghiêng Pisa
Khởi công vào thế kỷ XII
Câu chuyện về Tháp nghiêng Pisa bắt đầu năm 1173, khi Pisa đang trải qua thời kỳ thịnh vượng. Thành phố muốn xây dựng một quần thể tôn giáo thể hiện sức mạnh, sự giàu có và vị thế của mình.
Tháp chuông được thiết kế như một phần của quần thể nhà thờ. Công trình sử dụng đá cẩm thạch sáng màu và mang phong cách Romanesque đặc trưng. Những tầng đầu tiên được xây dựng tương đối nhanh. Tuy nhiên, vấn đề nghiêm trọng sớm xuất hiện khi nền móng bắt đầu lún không đều.
Tòa tháp bắt đầu nghiêng
Sau khi một số tầng đầu được hoàn thành, các kiến trúc sư nhận thấy tháp đang nghiêng về một phía. Nguyên nhân nằm chủ yếu ở nền móng nông kết hợp với lớp đất bên dưới mềm và không đồng nhất.
Thay vì phân bổ tải trọng đều, đất bị nén khác nhau ở hai phía khiến công trình dần mất phương thẳng đứng. Các nhà xây dựng sau đó tìm cách điều chỉnh những tầng tiếp theo để bù lại độ nghiêng. Điều này góp phần tạo nên hình dáng hơi cong của trục tháp khi quan sát kỹ.
Gần hai thế kỷ mới hoàn thành
Việc xây dựng nhiều lần bị gián đoạn do chiến tranh và những biến động của Pisa. Chính những khoảng nghỉ kéo dài lại vô tình có lợi cho công trình.
Nền đất có thêm thời gian để nén và ổn định dưới trọng lượng của các tầng đã xây. Nếu tòa tháp được hoàn thành liên tục trong thời gian ngắn, nguy cơ mất ổn định có thể nghiêm trọng hơn.
Đến khoảng năm 1372, tầng chuông được hoàn thiện, đánh dấu giai đoạn kết thúc quá trình xây dựng kéo dài gần 200 năm.
Kiến trúc đặc biệt của Tháp nghiêng Pisa
Vẻ đẹp của phong cách Romanesque
Nếu bỏ qua độ nghiêng, bản thân tòa tháp vẫn là một công trình kiến trúc đáng chú ý. Thiết kế mang đậm phong cách Romanesque Pisa với đá sáng màu, các mái vòm tròn và hàng cột thanh thoát.
Các tầng phía trên được bao quanh bởi những hành lang mở với hệ thống cột. Việc lặp lại các mái vòm tạo cảm giác nhịp nhàng, khiến công trình trông nhẹ hơn so với khối lượng thực tế. Đây là lý do tháp Pisa không chỉ hấp dẫn bởi hình dáng khác thường mà còn có giá trị lớn về mặt kiến trúc.
Cấu trúc hình trụ nhiều tầng
Tháp có dạng hình trụ với tám tầng nếu tính cả tầng chuông trên cùng. Bên trong là cầu thang xoắn dẫn du khách từ chân lên khu vực phía trên. Độ cao của tháp vào khoảng 56 mét, nhưng có sự chênh lệch giữa hai phía do công trình bị nghiêng.
Các tầng được thiết kế với tỷ lệ tương đối hài hòa. Từ xa, những vòng cột bao quanh thân tháp tạo thành các đường ngang rõ ràng, góp phần nhấn mạnh dáng nghiêng.
Hệ thống chuông trên đỉnh
Vì là tháp chuông của nhà thờ chính tòa, tầng cao nhất được bố trí các quả chuông. Công trình có bảy quả chuông với kích thước và âm vực khác nhau.
Tầng chuông đồng thời là một trong những khu vực mang lại tầm nhìn ấn tượng. Từ trên cao, du khách có thể quan sát Piazza dei Miracoli cùng nhiều công trình nổi tiếng xung quanh.
Quá trình cứu Tháp nghiêng Pisa khỏi nguy cơ sụp đổ
Độ nghiêng làm nên danh tiếng của Tháp nghiêng Pisa, nhưng cũng từng đẩy công trình đến gần nguy cơ mất ổn định. Qua nhiều thế kỷ, các chuyên gia đã thử nhiều phương án khác nhau trước khi tìm được giải pháp giúp tháp an toàn hơn mà vẫn giữ lại dáng nghiêng đặc trưng.
Những nỗ lực khắc phục ban đầu
Ngay trong quá trình xây dựng, người xưa đã nhận ra tháp bị nghiêng do nền đất lún không đều. Các tầng phía trên được xây điều chỉnh cao hơn ở một bên với mục đích cân bằng công trình. Cách xử lý này không thể làm tháp thẳng trở lại, thậm chí khiến trục của nó có độ cong nhẹ.
Đến thế kỷ XX, nhiều biện pháp gia cố tiếp tục được thực hiện. Tuy nhiên, việc can thiệp vào một công trình có nền móng nhạy cảm vô cùng phức tạp. Một thay đổi nhỏ về đất hoặc tải trọng cũng có khả năng tác động đến độ nghiêng.
Đóng cửa tháp để đảm bảo an toàn
Đến cuối thế kỷ XX, độ nghiêng ngày càng trở thành vấn đề đáng lo ngại. Năm 1990, chính quyền Ý quyết định đóng cửa tháp đối với khách tham quan và thành lập nhóm chuyên gia quốc tế để nghiên cứu phương án bảo tồn.
Trong thời gian này, nhiều biện pháp tạm thời được triển khai. Các đối trọng bằng chì được đặt tại phía đối diện hướng nghiêng nhằm tăng khả năng cân bằng. Hệ thống dây cáp và các giải pháp gia cố khác cũng được sử dụng để bảo vệ công trình trong quá trình xử lý nền móng.
Loại bỏ đất để giảm độ nghiêng
Bước ngoặt quan trọng đến từ phương pháp gọi là “soil extraction” hay khai đào đất có kiểm soát. Thay vì tác động trực tiếp lên thân tháp, các kỹ sư lấy từng lượng đất nhỏ bên dưới phía nền cao hơn.
Khi đất được loại bỏ một cách cẩn thận, phía này của nền móng từ từ hạ xuống, giúp thân tháp dịch chuyển nhẹ về phía ngược lại. Quá trình được thực hiện rất chậm và liên tục theo dõi để tránh những chuyển động bất thường.
Nhờ phương pháp này, độ nghiêng của tháp được giảm khoảng 40 cm so với trước khi dự án ổn định được triển khai. Quan trọng hơn, công trình trở nên ổn định hơn mà không mất đi hình dáng nổi tiếng.
Mở cửa trở lại sau hơn một thập kỷ
Sau quá trình gia cố và theo dõi kéo dài, Tháp nghiêng Pisa chính thức mở cửa trở lại cho khách tham quan vào cuối năm 2001. Các chuyên gia tiếp tục sử dụng hệ thống quan trắc để theo dõi chuyển động của công trình trong những năm sau đó.
Điểm đặc biệt của dự án là mục tiêu chưa bao giờ nhằm đưa tòa tháp trở lại trạng thái thẳng hoàn toàn. Các kỹ sư chỉ giảm độ nghiêng đến mức an toàn hơn, đồng thời bảo tồn đặc điểm đã làm nên giá trị biểu tượng của Pisa.
Nhờ sự kết hợp giữa kỹ thuật hiện đại và nguyên tắc bảo tồn di sản, tòa tháp hơn 800 năm tuổi vẫn giữ được dáng nghiêng đặc trưng. Câu chuyện cứu tháp vì thế trở thành một thành tựu đáng chú ý trong lĩnh vực bảo tồn công trình lịch sử.
Giá trị văn hóa và biểu tượng của Tháp nghiêng Pisa
Tháp nghiêng Pisa không đứng độc lập về mặt giá trị di sản. Nó thuộc Piazza del Duomo, quần thể được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản Thế giới từ năm 1987.
Các công trình tại đây phản ánh thời kỳ phát triển rực rỡ của nghệ thuật kiến trúc Trung cổ ở Pisa. Sự kết hợp giữa nhà thờ, nhà rửa tội, tháp chuông và nghĩa trang tạo nên một tổng thể đặc biệt.
Ngày nay, hình ảnh tháp Pisa xuất hiện rộng rãi trên sách, bưu thiếp, đồ lưu niệm và các sản phẩm quảng bá du lịch nước Ý. Đối với thành phố Pisa, tòa tháp còn đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút khách quốc tế. Nhiều du khách đến Tuscany đã dành riêng thời gian để ghé Pisa chỉ để tận mắt nhìn thấy công trình.
Kết luận
Trải qua hơn tám thế kỷ, Tháp nghiêng Pisa vẫn đứng đó như minh chứng đặc biệt cho sự giao thoa giữa lịch sử, kiến trúc và những điều ngoài dự tính của con người. Chính dáng nghiêng tưởng như là một khiếm khuyết lại giúp công trình trở thành biểu tượng được nhận diện trên khắp thế giới. Nếu yêu thích những công trình vừa đẹp, vừa khác biệt và chứa đựng nhiều giá trị lịch sử, đây chắc chắn là điểm đến đáng để khám phá.
Nguồn: Sưu tầm